Marek Grechuta (ur. 10 grudnia 1945 w Zamościu, zm. 9 października 2006 w Krakowie) był polskim piosenkarzem, poetą, kompozytorem, malarzem i architektem. Zadebiutował w 1967 roku na Studenckim Festiwalu Piosenki w Krakowie utworem „Tango Anawa”.
Był współzałożycielem zespołu Anawa oraz twórcą Grupy WIEM, nagrał wiele cenionych albumów, m.in. „Korowód” czy „Wiosna – ach to ty”. Współpracował z Piwnicą pod Baranami i tworzył muzykę do spektakli oraz filmów.
Laureat wielu nagród, wyróżniony m.in. Złotym Fryderykiem i Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. Jego utwory, takie jak „Dni, których nie znamy” czy „Nie dokazuj”, stały się częścią kanonu polskiej muzyki.
| Imię i nazwisko | Marek Michał Grechuta |
| Pseudonim | Marek Grechuta |
| Zawód | Piosenkarz, poeta, muzyk, kompozytor, malarz, architekt |
| Obywatelstwo | Polska |
| Znak zodiaku | Strzelec |
| Data urodzenia | 10 grudnia 1945 |
| Miejsce urodzenia | Zamość, Polska |
| Data śmierci | 9 października 2006 |
| Miejsce śmierci | Kraków, Polska |
| Przyczyna śmierci | Niewydolność krążenia |
| Wykształcenie | Architektura na Politechnice Krakowskiej |
| Instrumenty | Fortepian |
| Gatunki muzyczne | Poezja śpiewana, rock progresywny, jazz-rock, rock symfoniczny |
| Żona | Danuta (ślub 1970) |
| Dzieci | Syn Łukasz |
Pseudonim
Marek Grechuta występował i tworzył pod własnym imieniem i nazwiskiem. W danych pojawia się informacja, że jako pseudonim artystyczny używano jego pełnego nazwiska – Marek Grechuta. To pod tą nazwą został rozpoznany na polskiej scenie muzycznej i pod takim podpisywał swoje utwory, albumy oraz prace malarskie.
Zawód
Marek Grechuta był polskim piosenkarzem, poetą, muzykiem, kompozytorem, malarzem oraz architektem. Jego szerokie zainteresowania i wykształcenie pozwoliły mu łączyć działalność artystyczną z praktyką zawodową w dziedzinie sztuki wizualnej i projektowania.
W świecie muzyki znany był głównie jako twórca poezji śpiewanej, autor licznych tekstów oraz kompozycji, a także wybitny interpretator tekstów literackich. Równocześnie zajmował się malarstwem, biorąc udział w licznych wystawach.
Obywatelstwo
Marek Grechuta posiadał obywatelstwo polskie. Działał na polskiej scenie muzycznej, zarówno jako artysta solowy, jak i w zespołach, a całe jego życie i twórczość były silnie związane z kulturą polską. Był jednym z czołowych przedstawicieli polskiej piosenki autorskiej.
Znak zodiaku
Urodzony 10 grudnia 1945 roku Marek Grechuta był zodiakalnym Strzelcem. Jego osobowość artystyczna często kojarzona jest z otwartością, kreatywnością i optymizmem, które przypisywane są osobom spod tego znaku zodiaku.
Data i miejsce urodzenia
Marek Grechuta przyszedł na świat 10 grudnia 1945 roku w Zamościu, w Polsce. Zamość stał się miejscem jego dzieciństwa i początkowego rozwoju, zanim wyjechał na studia do Krakowa.
Data i miejsce śmierci
Artysta zmarł 9 października 2006 roku w Krakowie, w Polsce. Przyczyną jego śmierci była niewydolność krążenia.
Pochowany został na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie, gdzie w 2007 roku odsłonięto jego pomnik, co stanowi symboliczny znak pamięci i upamiętnienia jego postaci.
Kariera
Marek Grechuta rozpoczął działalność artystyczną w 1967 roku od debiutu na Studenckim Festiwalu Piosenki w Krakowie z utworem „Tango Anawa”. Był współzałożycielem zespołu Anawa, z którym nagrał dwa pierwsze albumy. Następnie założył Grupę WIEM, kontynuując eksperymenty muzyczne na pograniczu poezji śpiewanej, rocka progresywnego i jazzu.
Współpracował z Piwnicą pod Baranami, a także komponował muzykę do spektakli i filmów, m.in. do „Polowania na muchy” czy „Tumoru Witkacego”. W latach 1977–1980 był współautorem muzyki do musicalu „Szalona lokomotywa”. Nagrywał liczne albumy, wśród których kluczowe znaczenie mają takie płyty jak „Korowód”, „Droga za widnokres” czy „Wiosna – ach to ty”.
Grechuta zdobywał najważniejsze polskie nagrody muzyczne: m.in. Złoty Fryderyk w 2001 za całokształt twórczości oraz Grand Prix KFPP w Opolu 2006 (pośmiertnie). Współpracował z wieloma muzykami, np. z Janem Kantym Pawluśkiewiczem oraz zespołem Myslovitz, i eksperymentował z formami muzycznymi. Był także autorem muzyki do spektakli teatralnych i filmów.
Najważniejsze utwory
Do najważniejszych i najbardziej rozpoznawalnych utworów Marka Grechuty należą: „Będziesz moją panią”, „Nie dokazuj”, „Tango Anawa”, „Serce”, „Wesele”, „Korowód”, „Hop – szklankę piwa”, „Guma do żucia” oraz „Dni, których nie znamy”, który pełni rolę nieoficjalnego hymnu kibiców Korony Kielce.
Zespoły i współpraca
Marek Grechuta był współzałożycielem i członkiem zespołu Anawa oraz założycielem Grupy WIEM. Współpracował blisko m.in. z kompozytorem Janem Kantym Pawluśkiewiczem oraz z zespołem Myslovitz przy nagraniu coveru utworu „Kraków”.
Instrumenty
Artysta był pianistą – grał głównie na fortepianie, który towarzyszył mu podczas większości nagrań i koncertów. Instrument ten stanowił bazę do jego kompozycji, zarówno solowych, jak i zespołowych.
Gatunki muzyczne
Marek Grechuta tworzył w nurcie poezji śpiewanej, rocka progresywnego, jazz-rocka oraz rocka symfonicznego. Jego twórczość wyróżnia się wyjątkowym łączeniem muzyki z poezją, a także otwartością na eksperymenty gatunkowe.
Wykształcenie
Grechuta studiował architekturę na Politechnice Krakowskiej. Wykształcenie to wpłynęło nie tylko na jego działalność projektową, lecz także na sposób myślenia o muzyce i sztuce wizualnej, którym pozostał wierny przez całe życie.
Odznaczenia i nagrody
Artysta zdobył szereg prestiżowych nagród, m.in. II nagrodę i Grand Prix Festiwalu Piosenki Studenckiej w Krakowie (1967), nagrody dziennikarzy i laury na KFPP w Opolu (1968–1977), Srebrny Krzyż Zasługi (1979), Krzyż Oficerski i Komandorski Orderu Odrodzenia Polski, Złoty Fryderyk (2001), Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2005).
Działalność pozamuzyczna
Oprócz muzyki Grechuta był aktywnym malarzem, organizując wiele wystaw swoich prac w Krakowie, Bytomiu i Myślenicach. Interesował się także rzeźbą oraz filozofią, a jego artystyczna pasja znajdowała odzwierciedlenie w twórczości wizualnej i teatralnej.
Występował również w filmach, m.in. „Polowanie na muchy” (1969) i „Tumor Witkacego” (1985), realizując się w aktorstwie i twórczości scenicznej.
Życie prywatne
Marek Grechuta w 1970 roku ożenił się z Danutą. Ich syn Łukasz jest absolwentem Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Życie rodzinne Grechuty naznaczyły trudne chwile związane z zaginięciem syna, który po odnalezieniu wrócił do rodziny po pielgrzymce do Santiago de Compostela i Rzymu.
Artysta cierpiał na zaburzenia afektywne dwubiegunowe. Otwarcie mówił o swoich problemach zdrowotnych, co wpłynęło na postrzeganie go jako twórcy wrażliwego i szczerego.
Upamiętnienie i dziedzictwo
Pamięć o Marku Grechucie jest pielęgnowana dzięki licznych inicjatywom, m.in. przez pomnik na cmentarzu Rakowickim w Krakowie (2007) oraz coroczny Grechuta Festival w Krakowie. W wielu miastach, takich jak Zamość, Opole, Radom, Słupsk czy Turek, są ulice noszące jego imię.
Park Krakowski w Krakowie od 2018 roku jest pod patronatem artysty. Powstały również filmy dokumentalne i liczne publikacje poświęcone jego twórczości.
Nagrania i albumy (wybrane)
Najważniejsze albumy studyjne Marka Grechuty to m.in.: „Marek Grechuta & Anawa” (1970), „Korowód” (1971), „Droga za widnokres” (1972), „Magia obłoków” (1974), „Szalona lokomotywa” (1977), „Pieśni Marka Grechuty do słów Tadeusza Nowaka” (1979), „Śpiewające obrazy” (1981), „W malinowym chruśniaku” (1984), „Wiosna – ach to ty” (1987), „Krajobraz pełen nadziei” (1989).
Marek Kapłon
Marek Kondrat
Marek Perepeczko
Margaret
Margot Robbie
