Adam Stanisław Hanuszkiewicz (ur. 16 czerwca 1924 we Lwowie, zm. 4 grudnia 2011 w Warszawie) – polski aktor, reżyser teatralny i pedagog, uznawany za jedną z kluczowych postaci powojennego teatru w Polsce.
Dyrektor artystyczny Teatru Powszechnego w Warszawie (1956–1968), Teatru Narodowego (od 1968) oraz Teatru Nowego (1989–2007). Współtworzył Teatr Telewizji, będąc jego naczelnym reżyserem (1957–1963), zrealizował nowatorskie inscenizacje takich dzieł jak „Wesele”, „Balladyna” czy „Nie-Boska komedia”.
Laureat licznych nagród i odznaczeń, autor książek i wieloletni animator życia kulturalnego. Został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.
| Imię i nazwisko | Adam Stanisław Hanuszkiewicz |
| Pseudonim | brak danych w treści |
| Zawód | aktor, reżyser teatralny, pedagog |
| Obywatelstwo | Polska |
| Znak zodiaku | Bliźnięta |
| Data urodzenia | 16 czerwca 1924 |
| Miejsce urodzenia | Lwów, Obwód lwowski, Ukraina |
| Data śmierci | 4 grudnia 2011 |
| Miejsce śmierci | Warszawa, Polska |
Pseudonim
Adam Hanuszkiewicz nie posługiwał się żadnym pseudonimem artystycznym. W dostępnych danych brak informacji o stosowaniu przez niego alternatywnych nazw zarówno na scenie, jak i poza nią. Zarówno w karierze aktorskiej, jak i reżyserskiej używał swojego pełnego imienia i nazwiska.
Zawód
Adam Hanuszkiewicz był polskim aktorem, reżyserem teatralnym oraz pedagogiem. Swoją karierę zawodową rozpoczynał jako aktor, ale z czasem zasłynął także jako wybitny reżyser realizujący nowatorskie inscenizacje teatralne. Był również nauczycielem, dzielącym się swoją wiedzą z młodszymi pokoleniami ludzi teatru.
Nie ukończył żadnej szkoły aktorskiej, zdając eksternistyczny egzamin aktorski w 1946 roku przed komisją złożoną z wybitnych postaci polskiego teatru, takich jak Leon Schiller oraz Aleksander Zelwerowicz.
Obywatelstwo
Hanuszkiewicz posiadał obywatelstwo polskie. Całe swoje życie zawodowe i twórcze związał z Polską, zarówno jako artysta, jak i dyrektor teatrów, a także laureat wielu krajowych wyróżnień. Był również uhonorowany odznaczeniami państwowymi przyznawanymi przez polskie instytucje.
Znak zodiaku
Adam Hanuszkiewicz urodził się pod znakiem Bliźniąt. Znak ten przypisuje się osobom urodzonym w okresie od 21 maja do 21 czerwca. Hanuszkiewicz przyszedł na świat 16 czerwca, co jednoznacznie plasuje go w tym znaku zodiaku według zachodniego horoskopu.
Data i miejsce urodzenia
Adam Stanisław Hanuszkiewicz urodził się 16 czerwca 1924 roku we Lwowie, który współcześnie znajduje się w granicach Ukrainy. W okresie narodzin artysty miasto stanowiło ważny ośrodek kulturalny i naukowy w II Rzeczypospolitej.
Kariera
Karierę rozpoczął w 1945 roku na scenie Teatru im. Wandy Siemaszkowej w Rzeszowie. W kolejnych dekadach związany był z najważniejszymi warszawskimi teatrami, pełniąc funkcje dyrektora artystycznego Teatru Powszechnego (1956–1968), Teatru Narodowego (od 1968) oraz Teatru Nowego (1989–2007). Jako naczelny reżyser współtworzył także Teatr Telewizji (1957–1963).
Znany był z nowatorskiego podejścia do klasyki. Inscenizował m.in. „Wesele”, „Zbrodnię i karę”, „Przedwiośnie”, „Fantazy”, „Nie-Boską komedię”, „Balladynę” czy „Kordiana”, często wprowadzając zaskakujące elementy scenograficzne, jak np. motocykle Honda w inscenizacji „Balladyny” z 1974 roku.
Hanuszkiewicz pozostawił po sobie dorobek literacki, m.in. książki „Psy, hondy i drabina…”, „Zbyt duża różnica płci…”, „Kobieto! Boski diable” oraz „Reszta jest monologiem”. Jego twórczość wpisuje się w historię polskiego teatru jako przykład śmiałego i inspirującego kreowania scenicznych wizji.
Data i miejsce śmierci
Adam Hanuszkiewicz zmarł 4 grudnia 2011 roku w Warszawie. Śmierć artysty zamknęła rozdział niezwykle aktywnego życia poświęconego polskiemu teatrowi i sztuce.
Pochowany został na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie. W urnie umieszczono także ziemię z Cmentarza Łyczakowskiego we Lwowie, podkreślając sentymentalny związek Hanuszkiewicza z miejscem jego urodzenia.
Nagrody i odznaczenia
Adam Hanuszkiewicz był wielokrotnie nagradzany za swoją działalność artystyczną. Otrzymał m.in. Złoty Krzyż Zasługi, Order Sztandaru Pracy, Nagrodę państwową I stopnia, Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” oraz inne prestiżowe wyróżnienia polskie i zagraniczne.
Wyróżnienia te potwierdzały jego ogromny wkład w rozwój polskiego teatru oraz miejsce w gronie najwybitniejszych twórców scenicznych XX i początku XXI wieku.
Życie prywatne
Hanuszkiewicz był czterokrotnie żonaty: z Martą Stachiewiczówną (z którą miał córkę Teresę), Zofią Rysiówna (córka Katarzyna, syn Piotr Hanuszkiewicz), Zofią Kucówną oraz Magdaleną Cwenówną. Jego życie rodzinne było równie bogate i złożone jak zawodowa działalność.
Mimo wielkich osiągnięć zawodowych, nie ukończył formalnej szkoły teatralnej, a umiejętności potwierdził zdaniem eksternistycznego egzaminu aktorskiego w 1946 roku.
