Adolf Dymsza, właściwie Adolf Bagiński (ur. 7 kwietnia 1900 w Warszawie, zm. 20 sierpnia 1975 w Górze Kalwarii), był wybitnym polskim aktorem kabaretowym, teatralnym i filmowym, komikiem, piosenkarzem i reżyserem, znanym także pod pseudonimem Dodek.
Początkowo występował w kabaretach, zdobywając popularność w „Qui Pro Quo”, był gwiazdą polskiej komedii zarówno przed, jak i po II wojnie światowej. Zagrał m.in. w filmach „Antek policmajster” i „Nikodem Dyzma”, występował w Teatrze Syrena oraz współtworzył powojenną rozrywkę.
Laureat licznych nagród i odznaczeń, wsławił się również działalnością społeczną. Pochowany został na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.
| Imię i nazwisko | Adolf Bagiński |
| Pseudonim | Adolf Dymsza, Dodek |
| Zawód | aktor kabaretowy, teatralny i filmowy, komik, piosenkarz, reżyser, piłkarz |
| Znak zodiaku | Baran |
| Data urodzenia | 7 kwietnia 1900 |
| Miejsce urodzenia | Warszawa |
| Data śmierci | 20 sierpnia 1975 |
| Miejsce śmierci | Góra Kalwaria |
| Debiut | film „Roztargniony krawiec” (1918) |
| Wybrane nagrody | Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski, Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1955), Medal 10-lecia Polski Ludowej (1955), Nagroda Państwowa III stopnia (1952), „Lajkonik Filmowy 57” (1958) |
| Żona | Zofia Olechnowicz (od 1929) |
| Dzieci | cztery córki, w tym aktorka Anita Dymszówna |
| Miejsce pochówku | Cmentarz Wojskowy na Powązkach w Warszawie |
Pseudonim
Adolf Dymsza, znany także jako „Dodek”, to pseudonim artystyczny Adolfa Bagińskiego. Jego pseudonim „Dymsza” miał według różnych źródeł pochodzić od pomysłu siostry lub został zaczerpnięty z nazwiska posła do carskiej Dumy. Pod przybranym nazwiskiem występował przez całą karierę aktorską, stając się legendą polskiego kabaretu i filmu.
Pseudonim „Dodek” wykorzystywał zarówno na scenie, jak i w wielu filmach, gdzie grał postaci o tym imieniu. Popularność tego miana sprawiła, że do dziś jest z nim nieodłącznie kojarzone.
Zawód
Adolf Dymsza był wszechstronnym artystą – aktorem kabaretowym, teatralnym i filmowym, a także komikiem, piosenkarzem oraz reżyserem. Jego kariera rozpoczęła się w warszawskich kabaretach i teatrach, gdzie poza grą aktorską ujawniał również talenty muzyczne i taneczne.
Dymsza był także piłkarzem, występując w drugiej drużynie Polonii Warszawa w latach 20. XX wieku. Oprócz aktorstwa uczył tańca i był znany z niezwykle dynamicznych ról scenicznych.
Obywatelstwo
Adolf Dymsza posiadał obywatelstwo polskie. Urodził się i zmarł w Polsce, przez całą swoją działalność artystyczną związany był głównie z Warszawą. Jego wkład w polską kulturę został wielokrotnie uhonorowany nagrodami i odznaczeniami państwowymi.
Znak zodiaku
Adolf Dymsza urodził się 7 kwietnia, co czyni go zodiakalnym Baranem. Osoby spod znaku Barana są często postrzegane jako energetyczne, dynamiczne i odważne, cechy te można było odnaleźć również w jego życiu oraz scenicznym emploi.
Data i miejsce urodzenia
Adolf Dymsza, właściwie Adolf Bagiński, przyszedł na świat 7 kwietnia 1900 roku w Warszawie. Stolica Polski była nie tylko miejscem jego narodzin, lecz także areną jego najważniejszej działalności artystycznej.
Kariera
Dymsza zadebiutował w filmie krótkometrażowym „Roztargniony krawiec” (1918), ale największą popularność zdobył jako gwiazda kabaretu „Qui Pro Quo” w latach 1925–1931. Występował w wielu kabaretach i teatrach warszawskich, takich jak „Cyrulik Warszawski”, oraz licznych zespołach artystycznych.
W dorobku filmowym miał ponad 20 ról przedwojennych, w tym w takich produkcjach jak „Dodek na froncie” czy „Paweł i Gaweł”. Po II wojnie światowej występował w Teatrze Syrena i Powszechnym oraz w licznych powojennych filmach, m.in. „Skarb” (1948), „Nikodem Dyzma”, „Cafe pod Minogą”. Zasłynął także jako reżyser m.in. filmu „Sprawa do załatwienia”.
Podczas okupacji występował w teatrach jawnych, co po wojnie spotkało się z czasowym zakazem pracy w Warszawie. Był również zaangażowany w działalność społeczną i charytatywną, m.in. ukrywając w czasie wojny Mieczysława L. Kittaya.
Data i miejsce śmierci
Adolf Dymsza zmarł 20 sierpnia 1975 roku w Górze Kalwarii w Polsce. Odszedł po ciężkiej chorobie, prawdopodobnie zmagając się pod koniec życia z chorobą Alzheimera i poważną wadą słuchu.
Po śmierci jego ciało zostało pochowane na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie, co było wyrazem uznania dla jego wkładu w polską kulturę.
Nagrody i odznaczenia
Adolf Dymsza został wyróżniony wieloma nagrodami i odznaczeniami, m.in. Krzyżem Komandorskim i Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski oraz Medalem 10-lecia Polski Ludowej. W 1958 roku otrzymał także „Lajkonika Filmowego” dla najlepszego aktora.
W 1952 roku był laureatem Nagrody Państwowej III stopnia za udział w programie satyrycznym „To się pokaże”. Te prestiżowe wyróżnienia potwierdzają jego znaczenie w historii polskiej sceny i filmu.
Życie prywatne i działalność poza artystyczna
Dymsza był żonaty z Zofią Olechnowicz, baletnicą, z którą miał cztery córki, w tym aktorkę Anitę Dymszównę. Poza działalnością sceniczną, w latach 20. grał jako piłkarz w drugiej drużynie Polonii Warszawa.
Był także nauczycielem tańca. W czasie II wojny światowej ukrywał w swoim domu Mieczysława L. Kittaya, iluzjonistę pochodzenia żydowskiego, wykazując się odwagą i solidarnością.
Upamiętnienie
Jego postać została upamiętniona w 2013 roku emisją znaczka pocztowego przez Pocztę Polską. W 2020 r. jedna z ulic warszawskiego Śródmieścia otrzymała imię Adolfa Dymszy, co świadczy o trwałej pamięci i uznaniu dla jego działalności na rzecz polskiej kultury.
Adrian Smith
Agnieszka Chylińska
Agnieszka Holland
Agnieszka Pilaszewska
Akira Kurosawa
