Wiesław Gołas

Wiesław Gołas (właśc. Wiesław Ryszard Gołas, ur. 9 października 1930 w Kielcach, zm. 9 września 2021 w Warszawie) – polski aktor teatralny, filmowy i kabaretowy oraz wykonawca piosenki aktorskiej.

Był związany z warszawskimi scenami, członek Kabaretu Koń, Kabaretu Starszych Panów oraz Kabaretu Dudek. Zapamiętany m.in. z ról w serialu „Czterej pancerni i pies” oraz filmach „Prawo i pięść”, „Hydrozagadka” i „Potop”.

W czasie II wojny światowej działał w Szarych Szeregach pod pseudonimem „Wilk”. Wielokrotnie odznaczany, pozostaje jedną z najwybitniejszych postaci polskiej kultury powojennej.

Pseudonim

Wiesław Ryszard Gołas używał w czasie II wojny światowej pseudonimu konspiracyjnego „Wilk” jako członek Szarych Szeregów. Nie stosował oficjalnego pseudonimu artystycznego w trakcie swojej kariery teatralnej, filmowej i kabaretowej.

Zawód

Wiesław Gołas był przede wszystkim aktorem teatralnym, filmowym i kabaretowym, a także wykonawcą piosenki aktorskiej. Odegrał znaczącą rolę w polskiej kulturze rozrywkowej XX wieku.

Był związany z różnymi scenami teatralnymi, kabaretami oraz ekranizacjami filmowymi i telewizyjnymi. Posiada w dorobku kreacje uważane za kultowe dla kilku pokoleń Polaków.

Obywatelstwo

Aktor posiadał obywatelstwo polskie. Urodził się, żył i tworzył w Polsce, przez co określany jest jako twórca o wybitnych zasługach dla kultury narodowej tego kraju.

Znak zodiaku

Znak zodiaku Wiesława Gołasa to Waga. Data urodzenia aktora, wskazująca na ten znak, była przez niego osobiście potwierdzana.

Data i miejsce urodzenia

Wiesław Gołas urodził się 9 października 1930 roku w Kielcach, choć oficjalne dokumenty wskazują także datę 4 października 1930. Sam aktor za prawdziwą uznawał datę 9 października.

Kielce, jego rodzinne miasto, upamiętniły artystę, m.in. poprzez popiersie w kieleckiej Alei Sław oraz ustanowienie patronem Dużej Sceny Kieleckiego Centrum Kultury od 2024 roku.

Data i miejsce śmierci

Wiesław Gołas zmarł 9 września 2021 roku w Warszawie po przebytych dwóch udarach. Aktor pochowany został na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie, w kwaterze 17/2/30b.

Kariera

Karierę aktorską rozpoczął w Teatrze Dolnośląskim w Jeleniej Górze, a przez ponad trzy dekady był aktorem Teatru Dramatycznego m.st. Warszawy. Od 1985 do 1992 roku pracował w Teatrze Polskim w Warszawie, występując także w kabaretach takich jak Kabaret Koń, Kabaret Starszych Panów i Kabaret Dudek.

Wiesław Gołas zasłynął m.in. jako Tomasz Czereśniak w serialu „Czterej pancerni i pies”, jako kapitan Tomasz Sowa w „Kapitan Sowa na tropie” oraz jako Stefan Czarniecki w „Potopie”. Był również wykonawcą piosenki „W Polskę idziemy”.

Występował w licznych filmach, w tym: „Pokolenie”, „Lotna”, „Prawo i pięść”, „Hydrozagadka”, „Kazimierz Wielki” czy „Filip z konopi”. W dorobku posiada także role dubbingowe — m.in. Zając w „Alicji w Krainie Czarów” (1951) oraz postać Sekundusa Popidiusza w grze komputerowej „Pompei: Legenda Wezuwiusza” (2000).

Odznaczenia i nagrody

Wiesław Gołas był wielokrotnie odznaczany, m.in. Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski (pośmiertnie, 2021), Krzyżem Oficerskim (1978) i Kawalerskim (1963) Orderu Odrodzenia Polski, Brązowym Medalem „Za zasługi dla obronności kraju” oraz Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2009).

Otrzymał również Medal Komisji Edukacji Narodowej, Odznakę 1000-lecia Państwa Polskiego, Złotą Odznakę honorową „Za Zasługi dla Warszawy” i Nagrodę Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego za całokształt twórczości w 2020 roku.

Życie prywatne

Wiesław Gołas był dwukrotnie żonaty. Jego pierwszą żoną była Elżbieta Szczepańska, z którą miał córkę Agnieszkę. Drugą żoną, do jego śmierci, była Maria Krawczyk-Gołas.

Działalność konspiracyjna w czasie II wojny światowej

Podczas II wojny światowej Wiesław Gołas był członkiem Szarych Szeregów i używał pseudonimu „Wilk”. W grudniu 1944 roku został uwięziony i przesłuchiwany przez Gestapo, trafiając do tej samej celi, w której przebywał jego ojciec.

Upamiętnienie i dziedzictwo

Artysta został upamiętniony popiersiem w kieleckiej Alei Sław, a od 2024 roku jest patronem Dużej Sceny Kieleckiego Centrum Kultury. Ukazał się również film dokumentalny „Gołas absolutnie!” (2016) poświęcony jego życiu i karierze.

Wiktor Zborowski
Wil Wheaton
William Holden
Winona Ryder
Witold Lutosławski