Jeremi Przybora

Jeremi Stanisław Przybora (ur. 12 grudnia 1915 w Warszawie, zm. 4 marca 2004 tamże) – polski poeta, pisarz, satyryk, autor tekstów piosenek, lektor, scenarzysta, reżyser i radiowiec, współtwórca słynnego „Kabaretu Starszych Panów”.

Był autorem i współtwórcą m.in. Kabaretu Jeszcze Starszych Panów, radiowego teatrzyku „Eterek”, cyklu „Divertimento”, libretta musicalu „Piotruś Pan” oraz licznych książek i piosenek. Uczestnik powstania warszawskiego, wyróżniony wieloma odznaczeniami państwowymi.

Pochodził z rodziny szlacheckiej herbu Syrokomla, był trzykrotnie żonaty i miał dwoje dzieci. Został pochowany na cmentarzu ewangelicko-reformowanym w Warszawie.

Pseudonim

Jeremi Przybora podczas swojej działalności artystycznej wykorzystywał pseudonim „Doman” jako żołnierz Armii Krajowej w okresie powstania warszawskiego. Nie posługiwał się jednak pseudonimem artystycznym w swojej pracy literackiej czy medialnej, publikując swoje dzieła pod własnym nazwiskiem.

Brak informacji o innych pseudonimach wykorzystywanych przez Jeremiego Przyborę w sferze publicznej czy artystycznej.

Zawód

Jeremi Przybora był wszechstronnie utalentowanym twórcą, pełniącym różnorodne funkcje artystyczne i medialne. Był poetą, pisarzem, satyrykiem, autorem tekstów piosenek, lektorem, scenarzystą, reżyserem oraz radiowcem.

Jego praca skupiała się w dużej mierze na działalności kabaretowej i radiowej, z czego zasłynął przede wszystkim jako współtwórca Kabaretu Starszych Panów i wielu innych programów radiowych i telewizyjnych.

Był również autorem librett, scenariuszy filmowych i literatury autobiograficznej oraz inspiratorem i twórcą tekstów muzycznych śpiewanych przez wielu znakomitych artystów polskich.

Obywatelstwo

Jeremi Przybora był obywatelem Polski. Urodził się i zmarł w Warszawie, całe życie związany był z polską kulturą oraz sceną artystyczną i medialną.

Swoją działalność publiczną i twórczą realizował w ramach polskiego społeczeństwa, zdobywając uznanie jako jedna z ważniejszych postaci polskiej literatury i rozrywki XX wieku.

Znak zodiaku

Jeremi Przybora urodził się w znaku Strzelca. Zodiakalny Strzelec często kojarzy się z otwartością umysłu, kreatywnością oraz dążeniem do odkrywania nowych obszarów, co może znajdować odzwierciedlenie w bogatej i innowacyjnej działalności artystycznej Przybory.

Data i miejsce urodzenia

Jeremi Przybora urodził się 12 grudnia 1915 roku w Warszawie, będącej centrum kulturalnym i artystycznym Polski. Rodzinne miasto pozostawało głównym ośrodkiem jego edukacji oraz działalności artystycznej na późniejszych etapach życia.

Kariera

Początki kariery Jeremiego Przybory związane były z radiem – był autorem popularnego teatrzyku „Eterek” w latach 1948–1956 oraz lektorem Polskiej Kroniki Filmowej. Tworzył cykle audycji telewizyjnych, m.in. „Divertimento” (1966–1970).

Największy rozgłos przyniosła mu współpraca z Jerzym Wasowskim i stworzenie kultowego „Kabaretu Starszych Panów” (1958–1966) oraz „Kabaretu Jeszcze Starszych Panów” (1978–1980). Był autorem scenariusza do filmu „Upał” (1964) oraz licznych programów telewizyjnych, w tym „Teatru Niedużego Jeremiego Przybory” i „Opowieści Starszego Pana”.

Jego twórczość obejmowała także pisarstwo, m.in. autobiograficzne „Memuary” oraz „Autoportret z piosenką”, oraz teksty piosenek dla takich artystów, jak Maria Koterbska czy Anna Maria Jopek. Występował w mediach aż do lat 90., współtworząc audycje radiowe i telewizyjne.

Data i miejsce śmierci

Jeremi Przybora zmarł 4 marca 2004 roku w Warszawie – mieście, z którym związana była cała jego działalność twórcza i życie osobiste. W ostatnich latach życia cierpiał na zakrzepicę i czerniaka.

Został pochowany na cmentarzu ewangelicko-reformowanym w Warszawie, gdzie spoczęli również inni przedstawiciele jego rodziny.

Nagrody i odznaczenia

Jeremi Przybora został wyróżniony licznymi odznaczeniami państwowymi, m.in. Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (1997), Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (1979), Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (1975) i Złotym Krzyżem Zasługi (1954).

Był laureatem nagrody Grand Prix na Krajowym Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu (1989) oraz zdobywcą takich wyróżnień jak Złoty Mikrofon (1974) i Diamentowy Mikrofon (1995).

Życie prywatne

Przybora pochodził z rodziny szlacheckiej herbu Syrokomla. Był żonaty trzykrotnie, miał córkę i syna. W życiu osobistym musiał zmierzyć się z poważnymi problemami zdrowotnymi w późniejszym okresie.

Angażował się również politycznie – w latach 1947–1957 był członkiem Polskiej Partii Robotniczej i Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Podczas wojny służył w Armii Krajowej jako uczestnik powstania warszawskiego.

Upamiętnienie

Jeremi Przybora został upamiętniony poprzez pomnik w Opolu, ławkę pomnikową w Białobrzegach, kino w Bydgoszczy oraz konkurs piosenek „Stacja Kutno”. Jego dorobek artystyczny pozostaje inspiracją dla kolejnych pokoleń.

Inspiracje literackie

W twórczości Przybory istotną rolę odegrały inspiracje takimi postaciami, jak Tadeusz Boy-Żeleński, Andrzej Włast, Julian Tuwim, Jerzy Szaniawski oraz Konstanty Ildefons Gałczyński.

Te wpływy znajdują odzwierciedlenie w stylu literackim, języku i poczuciu humoru obecnym w jego tekstach i utworach.

Wybrane dzieła

Przybora jest autorem licznych książek, zbiorów tekstów oraz trzech tomów autobiograficznych „Memuary”. Napisał także libretto do musicalu „Piotruś Pan” oraz wiele piosenek, m.in. „Deszcz”, „Ja dla pana czasu nie mam” i „Panienka z temperamentem”.

Jego teksty wykonywali artyści takich jak Maria Koterbska, Anna Maria Jopek i Jerzy Wasowski.

Jerry Stiller
Jerzy Antczak
Jerzy Dobrowolski
Jerzy Grotowski
Jerzy Gruza