Zbigniew Cybulski (ur. 3 listopada 1927 w Kniażu, obwód iwanofrankiwski – zm. 8 stycznia 1967 we Wrocławiu) był wybitnym polskim aktorem teatralnym i filmowym, uznawanym za jednego z najważniejszych artystów powojennego kina w Polsce.
Swoją aktorską karierę związał z Teatrem Wybrzeże, Teatrem Bim-Bom, warszawskim Teatrem Ateneum oraz Kabaretem Wagabunda. Zasłynął przede wszystkim rolą Maćka Chełmickiego w filmie „Popiół i diament” oraz występami w takich produkcjach jak „Pociąg”, „Salto” czy „Jak być kochaną”.
Cybulski był ikoną stylu i symbolem młodego pokolenia, a jego tragiczna śmierć stała się legendą polskiej kultury. Pochowany jest w Katowicach.
| Imię i nazwisko | Zbigniew Hubert Cybulski |
| Pseudonim | Zbyszek Cybulski |
| Zawód | aktor teatralny i filmowy |
| Obywatelstwo | Polska |
| Znak zodiaku | Skorpion |
| Data urodzenia | 3 listopada 1927 |
| Miejsce urodzenia | Kniaże (obwód iwanofrankiwski, Pokucie) |
| Data śmierci | 8 stycznia 1967 |
| Miejsce śmierci | Wrocław (Szpital im. Ludwika Rydygiera) |
| Edukacja | Państwowa Wyższa Szkoła Aktorska w Krakowie (ukończona w 1953) |
| Wybrane zespoły artystyczne | Teatr Wybrzeże w Gdańsku, Teatr Bim-Bom (współtwórca, dyrektor), Kabaret Wagabunda w Warszawie, Teatr Ateneum w Warszawie |
| Najważniejsze filmy | „Popiół i diament”, „Koniec nocy”, „Pociąg”, „Niewinni czarodzieje”, „Jak być kochaną”, „Rękopis znaleziony w Saragossie”, „Salto”, „Miłość dwudziestolatków”, „Krzyż Walecznych”, „Do widzenia, do jutra” |
| Odznaczenia i wyróżnienia | Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (pośmiertnie), Złota Odznaka im. Janka Krasickiego (pośmiertnie), Super Złota Kaczka magazynu „Film”, 1. miejsce w rankingu aktorów 40-lecia PRL, 4. miejsce w plebiscycie tygodnika „Polityka”, 1. miejsce w rankingu magazynu Newsweek Polska |
| Życie osobiste | Żonaty z Elżbietą Chwalibóg (1960–1967); syn: Maciej Cybulski |
| Rodzina | Ojciec: Aleksander Cybulski; Matka: Ewa z domu Jaruzelska; Młodszy brat: Antoni Cybulski |
| Wiek w chwili śmierci | 39 lat |
| Pochówek | Cmentarz przy ul. Henryka Sienkiewicza w Katowicach |
Pseudonim
Zbigniew Hubert Cybulski znany był także pod pseudonimem artystycznym Zbyszek Cybulski. Pod tą nazwą zyskał popularność zarówno w środowisku teatralnym, jak i filmowym. Pseudonim „Zbyszek” często pojawiał się w materiałach prasowych i wspomnieniach dotyczących artysty.
Zawód
Zbigniew Cybulski był aktorem teatralnym i filmowym. Swoją karierę rozpoczął po ukończeniu Państwowej Wyższej Szkoły Aktorskiej w Krakowie, zdobywając uznanie zarówno na scenie teatralnej, jak i przed kamerą. Jego dorobek obejmuje liczne role w przedstawieniach teatralnych, Teatrze Telewizji oraz w najbardziej uznanych polskich filmach powojennych.
Obywatelstwo
Zbigniew Cybulski posiadał obywatelstwo polskie. Był związany z Polską nie tylko poprzez działalność artystyczną, lecz także osobiste wybory życiowe i miejsce zamieszkania. Aktywność twórczą prowadził głównie w polskich teatrach i krajowej kinematografii.
Znak zodiaku
Zbigniew Cybulski urodził się pod znakiem Skorpiona. Cecha ta bywała łączona z jego intensywnym temperamentem, charyzmą oraz wyrazistą osobowością sceniczną, które przejawiał zarówno w życiu prywatnym, jak i zawodowym.
Data i miejsce urodzenia
Zbigniew Cybulski przyszedł na świat 3 listopada 1927 roku w miejscowości Kniaże na Pokuciu (obwód iwanofrankiwski). Miejsce to obecnie znajduje się na terenie Ukrainy, jednak w czasie urodzin aktora należało do Polski. Rodzina Cybulskiego miała korzenie ziemiańskie.
Kariera
Kariera Cybulskiego rozpoczęła się od studiów w Państwowej Wyższej Szkole Aktorskiej w Krakowie, którą ukończył w 1953 roku. Współtworzył i był dyrektorem gdańskiego teatru Bim-Bom, a później grał w Teatrze Wybrzeże oraz Teatrze Ateneum w Warszawie. Udzielał się także w kabarecie Wagabunda.
Największą sławę przyniosły mu role filmowe, m.in. w „Popiele i diamencie”, „Pociągu”, „Salto” czy „Rękopisie znalezionym w Saragossie”. Występował również w teatrze telewizji i odnosił sukcesy na scenie jako odtwórca licznych, różnorodnych ról. Jego postać stała się symbolem nowej fali aktorstwa w powojennej Polsce.
Cybulski został wielokrotnie nagrodzony i uhonorowany prestiżowymi wyróżnieniami – zarówno za życia, jak i pośmiertnie. Po jego śmierci imieniem aktora nazwano nagrodę dla wyróżniających się młodych aktorów, a jego legenda przetrwała w kulturze i sztuce.
Data i miejsce śmierci
Zbigniew Cybulski zmarł 8 stycznia 1967 roku we Wrocławiu, w Szpitalu im. Ludwika Rydygiera. Do tragicznego wypadku doszło na peronie dworca Wrocław Główny podczas próby wskoczenia do odjeżdżającego pociągu. Aktor odniósł ciężkie obrażenia i zmarł w wyniku poniesionych ran w wieku 39 lat.
Najważniejsze role filmowe
Do najważniejszych kreacji filmowych Zbigniewa Cybulskiego należą role w „Popiele i diamencie” (1958), „Pociągu” (1959), „Niewinnych czarodziejach” (1960), „Jak być kochaną” (1963), „Rękopisie znalezionym w Saragossie” (1965), „Salto” (1965) i „Do widzenia, do jutra” (1960). Jego interpretacje bohaterów stały się ikonami polskiego kina.
Cybulski dzięki swoim rolom ugruntował pozycję jednego z najważniejszych aktorów okresu powojennego, docenianego przez publiczność i krytyków. Wystąpił u najwybitniejszych reżyserów, takich jak Andrzej Wajda, Jerzy Kawalerowicz czy Wojciech Jerzy Has.
Działalność teatralna
Na scenie teatralnej Zbigniew Cybulski zadebiutował w spektaklu „Intryga i miłość” w Teatrze Wybrzeże w 1953 roku. Grał także w takich sztukach jak „Mazepa”, „Kapelusz pełen deszczu” czy „Dwoje na huśtawce”. Był współzałożycielem Teatru Bim-Bom oraz członkiem Teatru Ateneum w Warszawie.
Jego twórczość obejmowała również reżyserię teatralną: sam wyreżyserował sztukę „Król” w 1959 roku. Działalność sceniczna uzupełniała wszechstronny talent Cybulskiego, a jego występy w Teatrze Telewizji były szeroko komentowane i doceniane.
Odznaczenia i wyróżnienia
Pośmiertnie Zbigniew Cybulski otrzymał Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski oraz Złotą Odznakę im. Janka Krasickiego. Zdobył 1. miejsce w rankingu aktorów 40-lecia PRL (1984) i Super Złotą Kaczkę magazynu „Film” dla najlepszego aktora w historii polskiego kina (1996).
Był doceniany także przez tygodnik „Polityka” (4. miejsce w plebiscycie na najwybitniejszego polskiego aktora) i „Newsweek Polska” (1. miejsce w rankingu na najlepszego polskiego aktora). Te wyróżnienia podkreślają jego nieprzemijający wpływ na sztukę aktorską w Polsce.
Życie osobiste
Zbigniew Cybulski był żonaty z Elżbietą Chwalibóg w latach 1960–1967. Mieli syna, Macieja Cybulskiego (1961–2016). Jego rodzicami byli Aleksander Cybulski i Ewa z domu Jaruzelska, a samotnemu dzieciństwu towarzyszył także młodszy brat Antoni.
Prowadził angażujące, intensywne życie osobiste, nie stronił od romansów – znany był jego związek z pielęgniarką Ewą Warwas. Był osobą religijną, choć równocześnie cechował się nonkonformizmem i temperamentem, który czynił go postacią wyjątkową nie tylko w sztuce, ale i w życiu codziennym.
Wizerunek i wpływ na kulturę
Zbigniew Cybulski uchodził za jednego z najwybitniejszych polskich aktorów powojennych. Stał się ikoną stylu – charakterystyczne dla niego były ciemne okulary, dżinsy oraz amerykańska kurtka. Często przyrównywano go do Jamesa Deana, nazywając „buntownikiem bez powodu”.
Jego śmierć i osoba urosły do rangi legendy i symbolu. Cybulski jest regularnie upamiętniany tablicami, muralami, nazwami ulic i placów w licznych polskich miastach, a jego postać na stałe wpisała się w świadomość kulturową kolejnych pokoleń Polaków.
Powstała również fundacja i nagroda jego imienia dla młodych aktorów, a jego życie doczekało się licznych opracowań i upamiętnień – m.in. w postaci filmu dokumentalnego „Zbyszek” (1967) oraz nawiązań w polskiej kinematografii.
Pochówek
Zbigniew Cybulski został pochowany w grobowcu rodzinnym na cmentarzu przy ul. Henryka Sienkiewicza w Katowicach. Jego grób odwiedzają wielbiciele, a pamięć o nim trwa w formie licznych wydarzeń i upamiętnień w całym kraju.
Zbigniew Górny
Zbigniew Hołdys
Zbigniew Promiński
Zbigniew Szczerbiński
Zbigniew Wodecki
